Kategori: Makaleler

Tuvalette Neden Selam Verilmez? Garip Ama Aslında Oldukça Mantıklı Bir Sessiz Anlaşma Sevgili Peh takipçileri, bugünkü yazımızda “Kompozit başlıkla el selamı verilir mi” konusuna odaklanıyoruz. İstanbul’da yaşayan biri olarak her gün toplu taşımada, ofiste, sokakta binlerce mikro sosyal kuralın içinde yaşıyorum. Bunların çoğunu fark etmiyoruz bile. Ama bazıları var ki, hiç konuşulmadan herkesin bildiği bir “evrensel anlaşma” gibi çalışıyor. İşte “tuvalette neden selam verilmez?” meselesi tam da böyle bir şey. Bunu ilk kez bilinçli olarak düşündüğümde ofisteydim. Lavabodan çıkarken koridorda birini gördüm, göz göze geldik… ve hiçbir şey olmadı. Ne selam, ne baş hareketi. Sanki aramızda görünmez bir kural varmış…

Kaynakların Kıtlığı Üzerinden Bir Başlangıç: Tarih, Seçimler ve Ekonomik İzler İnsanlık tarihine bakıldığında, büyük dönüşümlerin çoğu yalnızca inanç sistemleriyle değil, aynı zamanda kıt kaynakların nasıl dağıtıldığı ve bu dağıtımın kimleri daha avantajlı ya da dezavantajlı hale getirdiğiyle de açıklanabilir. Güç, güvenlik, ticaret yolları ve vergi düzeni gibi unsurlar; bireylerin ve toplulukların kararlarını şekillendiren görünmez ekonomik çerçeveyi oluşturur. Bugün Diyarbakır’ın İslamlaşma sürecine baktığımızda, bu dönüşümü yalnızca tarihsel bir olay olarak değil, aynı zamanda ekonomik teşviklerin, piyasa yeniden yapılanmasının ve toplumsal refahın yeniden dağıtıldığı bir süreç olarak okumak mümkündür. 639-640 yıllarında gerçekleşen Arap akınlarıyla birlikte şehir, Bizans kontrolünden çıkarak İslam yönetim alanına…

Görünmeyen Ölçüler: İnsan, Mekân ve Demir Merdivenlerin Kültürel Hafızası Bu yazımızda Peh olarak Demir merdiven ölçüsü nasıl alınır hakkındaki başlıca ayrıntıları tek yerde topladık. İnsanların mekânı nasıl ölçtüğünü düşünmek, aslında onların dünyayı nasıl anladığını da düşünmek demektir. Bir merdivenin basamakları yalnızca yükseklik ve genişlikten ibaret değildir; aynı zamanda bir toplumun beden algısını, hareket alışkanlıklarını ve hatta güvenlik anlayışını yansıtır. Demir merdiven ölçüsü almak gibi teknik görünen bir eylem bile, farklı kültürlerde farklı anlam katmanlarına bürünür. Saha gözlemleri sırasında en sıradan görünen yapı elemanlarının bile insanlar için nasıl bir anlam taşıdığına defalarca tanık olunmuştur. Bir evin girişindeki demir merdiven, yalnızca bir…

Alıcı Alan Nedir? Tarihsel Bir Perspektiften Anlamın İzini Sürmek Merhaba! Alıcı numarası ne anlama gelir ile ilgili sağlam ve anlaşılır bilgiler için Peh içeriğine göz atın. Geçmişi anlamaya çalışırken çoğu zaman bugünün kavramlarını geriye doğru taşırız; oysa asıl dönüşüm, bu kavramların zaman içinde nasıl şekil değiştirdiğini fark ettiğimizde başlar. “Alıcı alan” kavramı, ilk bakışta modern iletişim teorilerine ya da ekonomik ilişkilerin teknik diline ait gibi görünse de, tarihsel derinliği incelendiğinde ticaretten siyasete, kültürel aktarım mekanizmalarından toplumsal algı biçimlerine kadar uzanan geniş bir zemine yayılır. Bu yazı, alıcı alanın yalnızca bir “hedef kitle” ya da “pazar” olmadığını; tarih boyunca değişen insan…

Beyaz Altının Sararması: Maddi Bir Değişimin Siyaset Bilimi Üzerinden Okuması Beyaz altının zamanla sarıya dönmesi, ilk bakışta yalnızca kimyasal bir yüzey aşınması gibi görünür. Ancak maddi dünyadaki bu tür dönüşümler, toplumsal ve siyasal yapılara dair düşünmek için güçlü metaforlar sunar. Güç ilişkileri, kurumların sürekliliği ve ideolojilerin görünmez etkisi üzerine düşünen bir bakış açısından bakıldığında, bir metalin rengindeki değişim bile toplumsal düzenin kırılganlığına dair ipuçları taşır. Beyaz altın, genellikle saf altının paladyum, nikel veya gümüş gibi metallerle alaşımıdır. Bu alaşım, estetik bir “nötrlük” ve dayanıklılık vaadi taşır. Fakat zamanla yüzeyindeki rodyum kaplama aşındıkça altındaki daha sıcak, daha “ham” sarı ton görünür…

Karaman Beyliği Kürt mü? Tarihin İçinden Günümüze Uzanan Bir Soru Böyle bir soruyla karşılaşınca insan önce bir durup düşünüyor: “Bunu neden soruyoruz ve bu soru nereden çıkıyor?” Çünkü Karaman Beyliği, Anadolu tarihinin en önemli beyliklerinden biri ve genelde Osmanlı’dan önceki Türk beylikleri içinde anılıyor. Ama internet çağında bilgi çok hızlı dolaştığı için bazen ciddi tarih tartışmaları bile yanlış yönlere kayabiliyor. Ben Bursa’da yaşayan, gün içinde iş çıkışı metroda bile tarih videoları izleyen biri olarak şunu net söyleyebilirim: bu konu aslında sadece “etnik köken” meselesi değil, aynı zamanda tarih yazımı ve kimlik algısı meselesi. Karaman Beyliği’nin Tarihsel Arka Planı Anadolu Selçuklu…